“ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္း” ဆိုသည့္ ေ၀ါဟာရသည္ “ပတ္၀န္းက်င္ညစ္ညမ္းျခင္း”၊ “အိုဇုန္းလႊာ ေပါက္ျခင္း”၊ “ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္း” ဆိုသည့္ ေ၀ါဟာရသည္ “ပတ္၀န္း က်င္ ညစ္ညမ္းျခင္း”၊ “အိုဇုန္းလႊာ ေပါက္ျခင္း” စသည့္ ေ၀ါဟာရမ်ားေလာက္ သာမန္ျပည္သူမ်ားအၾကား၌ စိမ့္၀င္ျပန္႔ႏွံ႔မႈ မ႐ွိေသးေပ။ သို႔ေသာ္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္း၏ အက်ဳိးဆက္သည္ ပတ္၀န္းက်င္ညစ္ညမ္းျခင္း၊ အိုဇုန္းလႊာေပါက္ျခင္းတို႔ထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ဆိုး႐ြားက်ယ္ျပန္႔သည္။ ဥပမာ ေရနံတင္သေဘၤာတစ္စီး တိမ္းေမွာက္၍ ေရနံယိုဖိတ္လွ်င္ ျဖစ္ပြားသည့္ေနရာတစ္၀ိုက္တြင္သာ ေရထုညစ္ညမ္းသည္။ ယိုဖိတ္ေသာ ေရနံပမာဏကို လိုက္၍ ညစ္ညမ္းသည့္ေနရာ က်ယ္ခ်င္က်ယ္မည္။ အိုဇုန္းလႊာေပါက္၍ အႏၲရာယ္ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္မ်ား ေျမျပင္သို႔ က်လာျခင္းမွာလည္း တစ္ကမၻာလံုး အတိုင္းအတာအထိ ဒုကၡမေပးႏိုင္ေပ။
ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈမွာမူ တိုင္းျပည္အနည္းငယ္၊ တိုက္ႀကီးႏွစ္တိုက္သံုးတိုက္တြင္သာ ျဖစ္သည္မဟုတ္။ တစ္ကမၻာလံုး ၿခံဳ၍ ေျပာင္းလဲေနသည္။ လူမ်ားသာမက ေျမာက္၀င္႐ိုးစြန္းမွ ၀က္၀ံျဖဴမ်ား၊ ေတာင္၀င္႐ိုးစြန္းမွ ပင္ဂြင္းငွက္မ်ား၊ အာဖရိကတိုက္ ေတာင္တန္းမ်ားေပၚမွ ဖားျပဳပ္မ်ား၊ သမုဒၵရာေရျပင္ေအာက္မွ သႏၲာေက်ာက္တန္းမ်ားပါမက်န္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ၏ ဒဏ္ကို အနည္းႏွင့္အမ်ား စတင္ခံစားေနၾကရၿပီ။ ယင္းသည္ ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း ေလ်ာ့ပါး ၿပီးေပ်ာက္သြားမည္ မဟုတ္ဘဲ ေနာင္ သားစဥ္ေျမးဆက္မ်ား တိုင္ေအာင္ ေသခ်ာေပါက္ ႀကံဳေတြ႔ၾကရမည့္ ျပႆနာျဖစ္သည္။
ကမၻာပူေႏြးလာၿပီဟူေသာအသံ မ်ားစြာ မက်ယ္ေလာင္လာမီက ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ကင္ညာႏိုင္ငံ ႏိုင္႐ိုဘီၿမိဳ႕တြင္ ထိပ္သီး ညီလာခံလုပ္ကာ ကမၻာ့ပတ္၀န္းက်င္အေရးႏွင့္ ရာသီဥတုအေရးကို ေဆြးေႏြခဲ့ၾကေသာ္လည္း သေဘာတူညီမႈ မရခဲ့ေပ။ ယင္းညီလာခံအၿပီး သံုးႏွစ္အၾကာ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္တြင္ ေတာင္၀င္႐ိုးစြန္းအရပ္၏ အေပၚေလထုလႊာတြင္ အိုဇုန္းလႊာေပါက္ကာ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္မ်ား ေျမျပင္အထိ က်ေနေၾကာင္း သိပၸံပညာ႐ွင္တစ္စုက ခိုင္လံုစြာ ေတြ႕႐ွိၾကသည္။ ယင္းေတြ႕႐ွိခ်က္ကို အေျခခံ၍ အိုဇုန္းအႏၲရာယ္ကို ပညာ႐ွင္တို႔က စနစ္တက် ဆန္းစစ္တင္ျပေသာအခါတြင္မူ ျငင္းခ်က္ မထုတ္ႏိုင္ၾကေတာ့ဘဲ အေရးတယူ လုပ္ေဆာင္ၾကရေတာ့သည္။ ရလဒ္အျဖစ္ ကေနဒါႏိုင္ငံ မြန္ထရီယယ္ၿမိဲဳ႔တြင္ ညီလာခံေခၚယူႏိုင္ခဲ့ၿပီး ယင္းညီလာခံမွ ထြက္ေပၚလာသည့္ “မြန္ထရီယယ္သေဘာတူညီခ်က္”အရ အိုဇုန္းတို႔ကို ဓာတ္ျပဳဖ်က္ဆီးသည့္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ အသံုးအေဆာင္မ်ားမွ ကလို႐ိုဖလူ႐ိုကာဘြန္ဓာတ္ေပါင္းမ်ား ထြက္႐ွိမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္သည္။ ထိုအခါ အိုဇုန္းေပါက္သည့္ ျပႆနာ လံုး၀ေပ်ာက္မသြားေသာ္လည္း ဆိုးဆိုး႐ြား႐ြား အေျခအေနသို႔ မေရာက္ေအာင္ တားဆီးလိုက္ႏိုင္ၾကသည္။
အိုင္ပီစီစီ
ကမၻာ့ကုလသမဂၢသည္ အိုဇုန္းျပႆနာ ကိုင္တြယ္ခဲ့ပံုကို နမူနာယူ၍ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ ျပႆနာကို ရင္ဆိုင္ရန္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ အစိုးရမ်ားၾကား ဆက္သြယ္ ညႇိႏိႈ္င္းေရးအဖြဲ႕(အိုင္ပီစီစီ)(IPCC - Intergovernmental Panel on Climate Change)ကို ဖြဲ႕စည္းသည္။ အိုင္ပီစီစီသည္ လူ႔ပေယာဂေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ၏ အႏၲရာယ္ကို ဆန္းစစ္ေလ့လာသည့္ သိပၸံအဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္သည္။ အိုင္ပီစီစီကို ကမၻာ့မိုးေလ၀သအဖြဲ႕ႏွင့္ ကုလသမဂၢ ပတ္၀န္းက်င္ အစီအစဥ္တို႔က ၁၉၈၈ ခုႏွစ္တြင္ ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခဲ့ရာ အဆိုပါအဖြဲ႕အစည္း ၂ ခုတြင္ ပါ၀င္သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားသည္ အိုင္ပီစီစီ အဖြဲ႕၀င္မ်ား ျဖစ္လာသည္။ ယင္းအဖြဲ႕သည္ သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ား၊ ရာသီဥတု တိုင္းတာမွတ္တမ္းတင္ျခင္း စသည္တို႔ကို မလုပ္ေဆာင္ဘဲ ပညာ႐ွင္ ၂၈၀၀ခန္႔ ျဖင့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္မ်ားကို စုေဆာင္း မွတ္တမ္းတင္ျခင္း၊ ဆန္းစစ္ျခင္း၊ အစီရင္ခံစာမ်ား ေရးသားျခင္းကို အဓိကလုပ္ေဆာင္သည္။ အိုင္ပီစီစီ၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားမွာ တိက်ခိုင္လံုလွသျဖင့္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈတြင္ ယင္းအဖြဲ႕၏ စာရင္းဇယားမ်ားကို တစ္ကမၻာလံုးက ရယူကိုးကားေနၾကရသည္။ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲေရးလုပ္ငန္းမ်ား၌ ထူးခြၽန္စြာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည့္အတြက္ အိုင္ပီစီစီသည္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏိုဘယ္ဆုကို အေမရိကန္ ဒုတိယ သမၼတေဟာင္းအယ္လ္ေဂါႏွင့္အတူ ပူးတြဲရ႐ွိခဲ့သည္အထိ ေအာင္ျမင္သည္။
ဒုတိယ “ေျမကမၻာ ထိပ္သီးညီလာခံ”
၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ထုတ္ျပန္ေသာ အိုင္ပီစီစီ၏ ပထမအစီရင္ခံစာ၌ လူတို႔၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားမွ ထြက္ေပၚသည့္ ဖန္လံုအိမ္ဓာတ္ေငြ႔ပမာဏ သိသာစြာ တိုးတက္လ်က္႐ွိၿပီး ကမၻာကို ပိုမိုပူေႏြးေစလ်က္ ႐ွိသည္ဟု ေဖာ္ျပထား သည္။ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ၏ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ရန္ ခ်က္ခ်င္း အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ၾကဖို႔လိုေၾကာင္း ေၾကျငာသည္။ ယင္းေၾကျငာခ်က္ကို ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ပင္ ျပဳလုပ္ေသာ ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ ကမၻာ့ရာသီဥတု ညီလာခံက ေထာက္ခံကာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ သေဘာတူညီမႈ မူေဘာင္ကို ေရးဆြဲရန္ တိုက္တြန္းသည္။ အက်ဳိးဆက္ အျဖစ္ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္ ဘရာဇီးႏိုင္ငံ ရီအိုဒီဂ်နီရိုးတြင္ ျပဳလုပ္ေသာ ဒုတိယ “ေျမကမၻာထိပ္သီးညီလာခံ”တြင္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ ဆိုင္ရာ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ သေဘာတူညီမႈ မူေဘာင္(United Nations Framework Convention on Climate Change)ကို ေရးဆြဲႏိုင္ခဲ့သည္။ ယင္းညီလာခံသို႔ တက္ေရာက္ေသာ ႏိုင္ငံ ၁၅၀ ေက်ာ္တို႔က လက္မွတ္ေရးထိုးသည့္ သေဘာတူညီခ်က္ မူေဘာင္၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ လူတို႔၏ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားေၾကာင့္ ရာသီဥတုစနစ္ကို အႏၲရာယ္ရွိသည့္ အဆင့္အထိ မေရာက္ေအာင္ ေလထုတြင္း ဖန္လံုအိမ္ ဓာတ္ေငြ႔ပမာဏကို တည္ၿငိမ္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းဖို႔ ျဖစ္သည္။
|
|
|