ေရၾကီးမႈကို မၾကာခဏ ၾကံဳရသူမ်ားအဖို႔ ကမၻာတြင္ ေရပမာဏ ပိုမ်ားလာေလသလားဟု အထင္ေရာက္ႏိုင္ေအာင္ အေျခအေနက ဆိုးလာေနသည္။ စာရင္းဇယားမ်ားအရ ကမၻာ့ကုန္းေျမမ်ားေပၚသို႔ မိုးႏွင့္ဆီးႏွင္း ရြာက်မႈသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၁၀၀ ခန္႔ကထက္ ပ်မ္းမွ် ၁ ရာခိုင္ႏႈန္း ပိုလာသည္ဟု သိရသည္။ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္းဟူေသာ ပမာဏသည္ မျဖစ္စေလာက္ဟု ထင္ရေသာ္လည္း ေနရာႏွင့္ အခ်ိန္ကို လိုက္၍ ပ်မ္းမွ်ထက္ လြန္ကဲေသာ မိုးရြာမႈ ေရၾကီးမႈမ်ားသည္မူ ၾကီးစြာေသာ ပ်က္စီး ဆံုးရံႈးမႈမ်ားကို ဖန္တီးလ်က္ ႐ွိသည္။ အေမရိကန္ျပည္တြင္ မိုးသည္ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ ပိုလာခဲ့ျပီး ကမၻာ့ေျမာက္ျခမ္း၏ ေျမာက္ဘက္ ပိုက်ေသာ ေဒသမ်ားတြင္ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ် ပိုရြာလ်က္ ႐ွိသည္။ ဥေရာပ၊ ေတာင္အာဖရိကႏွင္႔ ၾသစေတးလ်တို႔၏ ေနရာအမ်ားအျပားတြင္ မိုးရြာသြန္းမႈ သို႔မဟုတ္ ဆီးႏွင္းအရည္ေပ်ာ္မႈ အနည္းဆံုး ၁၀ မီလီမီတာ(၀ ဒသမ ၄ လက္မ) ရွိေသာ ေန႔မ်ားသည္ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ တက္လာသည္။
ယင္းသို႔ ေဒသအမ်ားအျပားတြင္ မိုးပိုလာမႈေၾကာင္႔ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္အတြင္း လူဦးေရ သန္းေပါင္း ၁၅၀၀ ခန္႔သည္ ေရလႊမ္းမိုးမႈဒဏ္ကို အနည္းႏွင့္အမ်ား ခံခဲ့ၾကရသည္ဟု ကမၻာ့မိုးေလ၀သအဖြဲ႕၏ မွတ္တမ္းမ်ားအရ သိရသည္။
ေရၾကီးျခင္းသည္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ မိုးလြန္ကဲစြာ ရြာမႈေၾကာင့္ဟု ဆိုႏိုင္သည္။ မိုးရြာျခင္းသည္ သမုဒၵရာေရထု အေငြ႕ပ်ံျခင္းမွ အစျပဳသည္။ ျမင့္တက္ေနေသာ ကမၻာ့အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ သမုဒၵရာေရမ်က္ႏွာျပင္ အနီးတစ္၀ိုက္႐ိွ ေရေမာ္လီက်ဴးမ်ားသည္ ေရွးကထက္ စြမ္းအင္ျမင့္မားေနၾကျပီး ေလထုထဲသို႔ ခါတိုင္းထက္ ပိုမိုအေငြ႕ပ်ံ ၀င္ေရာက္ေနၾကသည္။ အပူခ်ိန္ျမင့္ေလ ေလထုတြင္း၌ ေရေငြ႕ပမာဏ ဆတိုးႏႈန္းျဖင့္ ပိုမို ပါ၀င္လာေလ ျဖစ္သည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ မိုးေလ၀သပညာ႐ွင္တို႔က ေလထု အပူခ်ိန္ ၁ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္(၁ ဒသမ ၈ ဒီဂရီ ဖာရင္ဟိုက္) တက္လာတိုင္း ေရေငြ႕ပါ၀င္မႈ ၇ ရာခိုင္ႏႈန္း ျမင့္တက္လာသည္ဟု ခန္႔မွန္းသည္။ ျဂိဳဟ္တုတိုင္းတာခ်က္မ်ားက သမုဒၵရာေရျပင္ အေပၚပိုင္း ေလထုတြင္း ေရေငြ႕ပါ၀င္မႈသည္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွစ၍ ၁၀ ႏွစ္အတြင္း ၁ ရာခိုင္ႏႈန္း တက္လာေၾကာင္း ေဖာ္ျပသည္။ ကုန္းေျမေပၚ႐ွိ ေလထုတြင္း ေရေငြ႕ ပါ၀င္မႈသည္မူ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္မွ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္အတြင္း အခ်ဳိ႕ ေနရာမ်ား၌ ၁ ႏွစ္လွ်င္ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ် တိုးတက္ခဲ့သည္။
ေရေငြ႕ပါေသာ ေလမ်ားသည္ အျမင့္ပိုင္းသို႔ ဆန္တက္ရင္း ပိုေအးလာေသာအခါ ေငြ႕ရည္ဖြဲ႕၍ မိုးႏွင္႔ ဆီးႏွင္းမ်ား အျဖစ္ ကမၻာေပၚ ျပန္ရြာက်သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကမၻာ့အပူခ်ိန္ ျမင့္ျခင္း၊ ေရျပင္အပူခ်ိန္ ျမင့္ျခင္း၊ ေလထုတြင္း ေရေငြ႕ပမာဏ မ်ားျခင္း၊ မိုးပိုရြာျခင္း၊ ေရၾကီးျခင္းတို႔သည္ တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ကြင္းမ်ားပမာ ဆက္ႏြယ္၍ တစ္ခု ျမင့္လွ်င္ က်န္အျခင္းအရာတို႔ပါ လိုက္ျမင့္လ်က္ ႐ွိသည္။
ရြာက်ေသာ မိုးေၾကာင့္ ေရၾကီး မၾကီး ဟူေသာအခ်က္မွာ ရြာသြန္းသည့္ ပံုစံေပၚတြင္ မူတည္သည္။ အခ်ိန္တိုအတြင္း ဒလေဟာ ရြာခ်ျခင္း၊ တစ္ၾကိမ္ႏွင့္ တစ္ၾကိမ္ မ်ားစြာ မျခားဘဲ ရြာျခင္း၊ အဆက္မျပတ္ ရြာသြန္းျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ရြာက်လာေသာ မိုးေရမ်ားကို ေခ်ာင္းႏွင္႔ျမစ္မ်ားက ပင္လယ္၊ အင္းအိုင္ တို႔ထဲသို႔ ႏိုင္ေအာင္ မသယ္ႏိုင္ေတာ့လွ်င္ လွ်ံထြက္ကာ ေရၾကီးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚသည္။ ဆန္းစစ္ခ်က္မ်ားအရ ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းမွစ၍ ေရလႊမ္းမိုးမႈကို ဖန္တီးသည့္ မိုးရြာသြန္းမႈ ပံုစံသည္ အေမရိကန္၊ ဥေရာပ အပါအ၀င္ ကမၻာ့ေဒသ အမ်ားအျပားတြင္ ျဖစ္ေပၚလ်က္႐ွိသည္။
သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈသည္ ေရလႊမ္းေစေသာ အေၾကာင္းမ်ားထဲတြင္ ပါသည္။ သစ္ပင္ႏွင့္ သစ္ျမစ္ ခ်ဳံႏြယ္မ်ား မ႐ွိေသာ အရပ္မ်ားတြင္ ေရစီးဆင္းမႈ ျမန္ဆန္၍ ေရလႊမ္းမႈကို ျဖစ္ေစသည္။ လူေနျမိဳ႕ရြာမ်ား ထူထပ္မ်ားျပားလာေသာအခါ သဘာ၀ေျမသားေပၚတြင္ လမ္းေဖာက္ျခင္း၊ အေဆာက္အအံု ေဆာက္လုပ္ျခင္းစသည္တို႔ေၾကာင့္ မိုးရြာေသာအခါ ေျမၾကီးထဲ စိမ့္၀င္ႏိုင္ရန္ အေျခအေန မေပးေတာ့၍ ေျမေပၚတြင္သာ စီးဆင္းရျခင္းသည္လည္း ေရၾကီးေစရန္ အေၾကာင္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။
ထို႔အတူ ေအာက္ခံေျမသားတြင္ ေရဓာတ္ျဖင့္ စိုစြတ္ေနပါက မိုးေရတို႔ ေျမၾကီးထဲ စိမ့္မ၀င္ႏိုင္ေတာ့၍ ေရၾကီးသည္။ ဒီေရတက္ခ်ိန္ႏွင့္ ၾကံဳလွ်င္၊ တာတမံ ဆည္ေျမာင္းတို႔ထဲတြင္ မူလသိုမွီးထားေသာ ေရပမာဏမ်ားလွ်င္လည္း ေရၾကီးႏိုင္သည္။
ေလထုတြင္း ပမာဏ ျမင့္တက္လာေနေသာ ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္သည္ ေရၾကီးေစေသာ အေၾကာင္းမ်ားအနက္ ၁ ခု ျဖစ္သည္ကို ၂၀၀၇ ခုႏွစ္အတြင္းက လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေသာ ျဗိတိသွ် ပညာ႐ွင္တစ္စု၏ ေလ့လာခ်က္က ေဖာ္ျပသည္။ ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ မ်ားလာလွ်င္ သစ္ပင္တို႔၏ ေျမဆီလႊာတြင္းမွ ေရကို စုပ္ေသာ အေပါက္မ်ား ပိတ္သြားတတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္မ်ားေသာ ေဒသမ်ားတြင္ ေျမၾကီးထဲ ေရာက္လာေသာ မိုးေရမ်ားကို အပင္တို႔က စုပ္ယူမႈ နည္းပါသျဖင္႔ ေျမျပင္ေပၚ စီးဆင္းမႈမ်ားကာ ေရၾကီးရသည္။
၂၀၀၂ ခုႏွစ္က အေမရိကန္ဘူမီေဗဒတိုင္းတာေရး ဌာနမွ ပည႐ွင္တစ္စုက ကမၻာတြင္ အက်ယ္ျပန္႔ဆံုး ျမစ္၀ွမ္းေဒသမ်ား၏ ေရလႊမ္းပံုကို ေလ့လာခဲ႔ၾကရာ မွတ္တမ္းတင္ခဲ႔သမွ် အၾကီးမားဆံုး ေရလႊမ္းမိုးမႈ ၂၁ ခုတြင္ ၁၆ ခုမွာ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ေပၚခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕႐ွိရသည္။ အဆိုပါ ေတြ႕႐ွိခ်က္ႏွင့္ ေနာက္ပိုင္း ျဖစ္ေပၚေနေသာ သတင္းမ်ားအရ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းေၾကာင့္ ေရၾကီးမႈအၾကိမ္ တျဖည္းျဖည္း မ်ားလာေနျပီး အနာဂတ္တြင္လည္း ပိုမိုဆိုး၀ါး ျပင္းထန္လာမည္ကို ေဖာ္ျပလ်က္ ရွိသည္။
|
|
|
|