ျမက္ေတာထဲတြင္ လူျဖတ္သြားေသာအခါ ျမက္ပင္မ်ား ေခတၱခဏ ျပိဳလဲပိျပား၍ က်န္ခဲ႔ေသာ္လည္း မၾကာမီပင္ ျပန္လည္ေထာင္မတ္လာၾကသျဖင္႔ လူတက္နင္းျဖတ္ေက်ာ္သြားမွန္းပင္ မသိႏိုင္ၾကေခ်။ သို႔ေသာ္ လူမ်ား မၾကာခဏ ျဖတ္သြားေသာအခါ အၾကိမ္ၾကိမ္ ဖိနင္းခဲ႔ေသာဒဏ္သည္ ျမင္သာထင္သာ ရွိလာသည္။ ၾကာေသာ္ ယင္းေနရာတစ္ေလွ်ာက္တြင္ ျမက္ပင္မ်ား ထပ္မေပါက္ႏိုင္ၾကေတာ႔ဘဲ လမ္းျဖစ္၍ က်န္ခဲ႔သည္။ ျမက္ေတာထဲတြင္ လူသြားလမ္းတစ္ခု ေပၚလာျခင္း၍ လူတို႔အတြက္ အႏၱရာယ္ကင္း၍ လြယ္ကူစြာ သြားလာႏိုင္ေသာ္လည္း လူ႔ေျခရာတစ္ခုမွ အစျပဳကာ လူႏွင္႔တိရစၧာန္မ်ား၊ ယာဥ္မ်ား အၾကိမ္ၾကိမ္ ျဖတ္သန္းရာမွ စိမ္းစိုလွပသည္႔ ျမက္ခင္းျပင္ၾကီး တစ္ခုလံုး ေျပာင္သလင္းခါသြားသည္ကိုမူ မလိုလားအပ္ေခ်။
အထက္ပါျဖစ္ရပ္ႏွင္႔ အလားတူစြာ လူသားတို႔၏ အိမ္ရာ၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးစနစ္၊ ဓာတ္အားစနစ္တည္ေထာင္မႈမ်ား၊ စိုက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးအတြက္ နယ္ေျမအသံုးခ်မႈမ်ား စသည္တို႔ေၾကာင္႔ ေရေျမေတာေတာင္မ်ားသည္ သဘာ၀အတိုင္းမဟုတ္ေတာ႔ဘဲ လူလုပ္ပတ္၀န္းက်င္ဘ၀သို႔ ေျပာင္းလဲလ်က္ရွိသည္။ လူတို႔၏ ပေယာဂေၾကာင္႔ ထိုသို႔ ေျပာင္းလဲသြားသည္ကို သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္တြင္ ''လူ႔ေျခရာမ်ား ထင္က်န္ရစ္ျခင္း''ဟု တင္စားေခၚေ၀ၚၾကသည္။ ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕မွ ေျမရာ႐ႈခင္းဆိုင္ရာေဂဟေဗဒပညာရွင္ အဲရစ္ဆန္ဒါဆန္ႏွင္႔အဖြဲ႕က ဦးေဆာင္ျပဳလုပ္ေသာ ေလ႔လာခ်က္ တစ္ရပ္အရ ကမၻာ႔ေျမျပင္ဧရိယာစုစုေပါင္း၏ ၈၃ ရာခိုင္ႏႈန္းတြင္ လူတို႔၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေၾကာင္႔ ေျပာင္းလဲမႈမ်ား သို႔မဟုတ္ ''လူ႔ေျခရာမ်ား''ကို တစ္မ်ဳိးမဟုတ္ တစ္မ်ဳိး ေတြ႕ရသည္ဟု သိရသည္။
ကမၻာ၏ေျမျပင္ဧရိယာသည္ စတုရန္းမိုင္ ၅၇၅ သိန္း ရွိသည္။ လက္ရွိကမၻာ႔လူဦးေရ သန္း ၆၆၀၀ ႏွင္႔ အခ်ဳိးခ်ၾကည္႔လွ်င္ လူ ၁ ဦးအတြက္ ၅ ဧကခြဲခန္႔ ပ်မ္းမွ် အက်ယ္အ၀န္း ရွိ၍ လူသူ မေရာက္မေပါက္ေသးေသာ ေနရာအမ်ားအျပား က်န္ေသးသည္ဟု ထင္စရာ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အထက္ပါ ေတြ႕ရွိခ်က္က လူတို႔၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္၏ အစိတ္အပိုင္းအမ်ားစုကို ၀င္ေရာက္ေျပာင္းလဲေစခဲ႔ျပီ ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပလ်က္ ရွိသည္။
လူ႕ေျခရာမ်ားက သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ပ်က္စီး ေျပာင္းလဲေနသည္႔ နည္းတူ လူတို႔၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားေၾကာင္႔ ျဖစ္ေပၚလာသည္႔ ''ကာဘြန္ေျခရာ (Carbon Footprint)''မ်ားသည္လည္း ကမၻာၾကီးတစ္ခုလံုး၏ ရာသီဥတုကို ေျပာင္းလဲေစလ်က္ရွိသည္။ ကာဘြန္ေျခရာကို အဓိပၸာယ္ဖြင္႔ရလွ်င္ လူတို႔၏လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားေၾကာင္႔ ကမၻာ႔ရာသီဥတုကို မည္မွ် ထိခိုက္ေျပာင္းလဲမႈ ရွိသည္ကို ယင္းလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားမွ ထြက္သည္႔ ဖန္လံုအိမ္ဓာတ္ေငြ႕ ပမာဏျဖင္႔ တိုင္းတာေဖာ္ျပေသာ ကိန္းဂဏန္း ျဖစ္သည္။ ''ကာဘြန္ေျခရာ''ေ၀ါဟာရသည္ ယခင္က ပညာရွင္တို႕သာ သံုးစြဲေနခဲ႔ၾကရာမွ ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း လူသိမ်ားလာကာ ယခုအခါ ေအာက္စဖို႔အဘိဓာန္တြင္ပါ ထည္႔သြင္းေဖာ္ျပရသည္အထိ တြင္က်ယ္လာခဲ႔သည္။
လူတို႔ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား သံုးစြဲသည္႔အခါ ယင္းဓာတ္အားကို ထုတ္လုပ္ရန္ ေရနံ၊ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕စသည္႔ ႐ုပ္ၾကြင္းေလာင္စာမ်ားကို ေလာင္ျမိဳက္သံုးစြဲရသည္႔အတြက္ ယင္းတို႔မွ ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ထြက္လာသျဖင္႔ ကာဘြန္ေျခရာ ထင္က်န္ရစ္သည္။ ထို႔အတူ ကား ရထား ေလယာဥ္ စသည္႔ ယာဥ္မ်ားကို စီးလွ်င္ ယင္းတို႔သြားလာပ်ံသန္းရန္ ေလာင္စာသံုးရသျဖင္႔ ကာဘြန္ေျခရာမ်ား က်န္ရစ္သည္။ ႐ုပ္ၾကြင္းေလာင္စာမ်ား သံုးစြဲထုတ္လုပ္ရသည္႔ အစားအေသာက္ အသံုးအေဆာင္မ်ားကို သံုးစြဲလွ်င္လည္း ကာဘြန္ေျခရာမ်ား က်န္ရစ္သည္။ ေခတ္သစ္ကမၻာတြင္ အစားအေသာက္ အမ်ားအျပားအပါအ၀င္ လူ႔အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းအမ်ားစုသည္ ႐ုပ္ၾကြင္းေလာင္စာမ်ား သံုးစြဲထုတ္လုပ္ရမႈႏွင္႔ မကင္းသျဖင္႔ လူတို႔ေန႕စဥ္ စားေသာက္ေနထိုင္လုပ္ကိုင္မႈမ်ားေၾကာင္႔ ကာဘြန္ဒိုင္ ေအာက္ဆိုက္ဓာတ္ေငြ႕မ်ား ေလထုထဲေရာက္သည္။ ''ကာဘြန္ေျခရာမ်ား'' တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္းျဖင္႔ ထင္က်န္ရစ္သည္သာ ျဖစ္သည္။
လူတို႕၏ ေနထိုင္လုပ္ကိုင္စားေသာက္သြားလာမႈမွ ကာဘြန္ေျခရာမ်ား ထင္က်န္မေနေအာင္မွာ လက္ေတြ႕တြင္ မျဖစ္ႏိုင္ေခ်။ ေက်ာက္ေခတ္ကကဲ႔သို႕ လူသားမ်ားအားလံုး ဂူေအာင္းၾကျပီး မီးသံုးစြဲမႈ လံုး၀ေရွာင္ရွားၾကလွ်င္ေတာ႔ လူ႕ပေယာဂေၾကာင္႔ ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ထြက္ရွိမႈကို လံုး၀တားဆီးႏိုင္လိမ္႔မည္။ ထိုသို႔ ေနလွ်င္ေသာ္မွ ေမြးျမဴေသာ သတၱ၀ါမ်ားမွ ထြက္သည္႔ ေနာက္ေခ်းစသည္တို႕မွ ဖန္လံုအိမ္ ဓာတ္ေငြ႕တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည္႔ မီသိန္းထြက္ေနဦးမည္။ ဂူမေအာင္းႏိုင္ၾကေသာ ေခတ္လူတို႔အတြက္ ကမၻာ႔ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈကို ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး အေျခအေနသို႔ မေရာက္ေအာင္ ၀ိုင္း၀န္းကူညီ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္သည္႔နည္းမွာ တစ္ဦးစီ၏ ကာဘြန္ေျခရာမၾကီးေစဖို႔ ဂ႐ုစိုက္ၾကရန္ ျဖစ္သည္။
စာရင္းဇယားမ်ားအရ ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္မ်ားသည္ ၁၉၇၀ ျပည္႕ႏွစ္အတြင္းက ၁၅ ဂိုင္ဂါတန္၊ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ အတြင္းက ၂၆ ဂိုင္ဂါတန္၊ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္အတြင္းက ၃၁ ဂိုင္ဂါ တန္ခန္႔ ေလထုတြင္း ေရာက္ရွိခဲ႔သည္။ (၁ ဂိုင္ဂါတန္ = မက္ ထရစ္တန္ သန္း ၁၀၀၀)။ ယင္းပမာဏကို လက္ရွိကမၻာ႔လူဦးေရႏွင္႔ အခ်ဳိးခ်ပါက လူတစ္ဦးလွ်င္ ပ်မ္းမွ် ၁ ႏွစ္ ကာဘြန္ဒိုင္ ေအာက္ဆိုက္ ၄ ဒသမ ၆ တန္ ထုတ္လုပ္ေနသည္႔ သေဘာ၊ သို႔မဟုတ္ လူတစ္ဦးစီ၏ ပ်မ္းမွ်ကာဘြန္ေျခရာသည္ ၄ ဒသမ ၆ တန္ ရွိသည္ဆိုသည္႔ သေဘာ ျဖစ္သည္။
လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားသံုးစြဲမႈ၊ သြားေရးလာေရးတြင္ ယာဥ္အမ်ဳိးမ်ဳိး သံုးစြဲမႈ၊ အစားအေသာက္ အေနအထိုင္ စသည္ တို႔ကို စာရင္းျပဳစု၍ ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕ရွိ လူတစ္ဦးခ်င္း၏ ကာဘြန္ ေျခရာကို တိုင္းတာတြက္ခ်က္ခဲ႔ရာ အေမရိကန္တြင္ ၂၁ တန္၊ ၾသစေတးလ်တြင္ ၁၆ တန္၊ ယူႏိုက္တက္ကင္းဒမ္းတြင္ ၁၆ တန္၊ ဂ်ပန္တြင္ ၁၀ တန္ စသျဖင္႔ အသီးသီး ရွိၾကရာ ယင္းႏိုင္ငံသားတို႕၏ ကာဘြန္ေျခရာသည္ ကမၻာ႔ပ်မ္းမွ် ၄ ဒသမ ၆ တန္ထက္ ျမင္႔မားလ်က္ ရွိသည္။ ကမၻာ႔ရာသီဥတုကို အေလာေတာ္ အေျခအေန၌ ေရရွည္ထိန္းသိမ္းထားလိုပါက လူတစ္ဦးစီ၏ ပ်မ္းမွ်ကာဘြန္ေျခရာကို ၂ တန္သို႔ ေလွ်ာ႔ခ်ရန္ လိုအပ္သည္ဟု အခ်ဳိ႕ပညာရွင္မ်ားက ဆိုသည္။
ထို႔ေၾကာင္႔ ယခုအခ်ိန္ကပင္ ပူလာေႏြးလာလ်က္ရွိသည္႔ ကမၻာတြင္ အပူကပ္ေဘးဆိုးၾကီးဆိုက္သည္႔ အဆင္႔မေရာက္ေစရန္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားမွ ထြက္သည္႔ ကာဘြန္ဒိုင္ ေအာက္ဆိုက္မ်ားကို သာမက လူတစ္ဦးခ်င္း၏ ကာဘြန္ေျခရာမ်ားကိုလည္း ေလွ်ာ႔ခ်ရန္ ၾကိဳးပမ္းမႈမ်ား တစ္ကမၻာလံုးတြင္ စတင္လ်က္ ရွိသည္။ မိမိတို႔၏ ကာဘြန္ေျခရာကို ငယ္ႏိုင္သမွ် ငယ္ေစရန္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားတြင္ လူတိုင္း, လူတိုင္း အိမ္တြင္းစြမ္းအင္သံုးစြဲမႈ ေလွ်ာ့ခ် ေခြၽတာေရးမွ အစ ခရီးသြားလာေရးအလယ္၊ ကာဘြန္အထြက္နည္းေသာ ပစၥည္းမ်ားကို သံုးစြဲေရးအထိ ေဆာင္ရန္, ေ႐ွာင္ရန္မ်ား က်ယ္ျပန္႔စြာ ပါ၀င္သည္။
|
|
|
|